İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü ekipleri, kadın hastalıkları ve doğum uzmanı yaklaşık 20 hekimin özel muayenehanelerinde denetim gerçekleştirdi. Denetimler sonucunda sağlık otoritesi, muayenehane şartlarında kürtaj yapılmasının yasak olduğu iddiasıyla ilgili hekimler hakkında tutanak düzenledi ve cezai işlem uygulanabileceğini belirtti.
Bu gelişme üzerine Türk Tabipleri Birliği (TTB) Merkez Konseyi Kadın Hekimlik ve Kadın Sağlığı Kolu konuya ilişkin kapsamlı bir açıklama yaptı. Kurum, kürtaj işleminin Türkiye'de yasal bir tıbbi uygulama olduğunu vurgulayarak, sağlık müdürlüğünün dayanak gösterdiği yönetmelik maddesinin üstündeki kanun ve tüzükleri yok saydığını savundu.
Hukuki dayanak eksikliği ve emsal kararlar
TTB, benzer bir durumda daha önce verilen muayenehane kapatma cezasının İstanbul 12. İdare Mahkemesi tarafından hekim lehine iptal edildiğini hatırlattı. Mahkemenin 16 Aralık 2024 tarihli kararında, 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun ve ilgili tüzüklerde muayenehanelerde kürtaj yapılamayacağına dair bir hüküm bulunmadığı belirtilmişti.
TTB'nin açıklamasında yer alan ifadeler şu şekilde:
“Elimize ulaşan bilgilere göre İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü, İstanbul’da, kadın hastalıkları ve doğum uzmanı 20 kadar hekimin muayenehanesine denetlemeler düzenlemiş, muayenehane şartlarında kürtaj işleminin yapılmasının yasak olduğunu ileri sürerek tutanaklar tutmuş ve hekimlerin cezalandırılacağıyla ilgili birtakım açıklamalarda bulunmuştur.
Muayenehanede kürtaj yapılamama gerekçelendirilmesini, ayakta teşhis ve tedavi yapılan özel sağlık kuruluşları hakkında yönetmelik (Resmi Gazete tarihi: 19.04.2025 Resmi Gazete sayısı 32875)- 36. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi ek 13 ile açıklayan İl Sağlık Müdürlüğü, yönetmeliğin üstündeki yasa ve tüzüğü yok saymakta ve hekimlere ceza vererek usulsüz davranmaktadır.
Daha önce de benzer şekilde, muayenehanede kürtaj yapılması sebep gösterilerek muayenehane kapatma cezası verilen bir hekim için İstanbul Tabip Odası Hukuk Bürosu tarafından hekim adına açılan ve bu haksız kararın yürütmesinin durdurulması ve iptali talep edilen dava, hekim lehine sonuçlanmış; davanın görüldüğü İstanbul 12. İdare Mahkemesi tarafından, 16.12.2024 tarihli kararda;
-2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun'un "Nüfus planlaması" başlıklı 2. maddesi ile "Gebeliğin sona erdirilmesi" başlıklı 5. maddesine,
-Rahim Tahliyesi ve Sterilizasyon Hizmetlerinin Yürütülmesi ve Denetlenmesine İlişkin Tüzüğün "On haftayı geçmeyen gebeliklerde rahim tahliyesi" başlıklı 3. maddesi ile "On haftayı geçmeyen gebelikte rahim tahliyesinin yapılacağı yerler ve buralarda bulunması gereken koşullar" başlıklı 4. maddesine,
-Nüfus Planlaması Hizmetlerini Yürütecek Personelin Eğitimi, Görev, Yetki ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmeliğin "Uzman Hekimlerin Görev, Yetki ve Sorumlulukları" başlıklı 17. maddesine, atıf yapılarak, idari yaptırım kararının açıkça hukuka aykırı olduğu ve uygulanması halinde telafisi güç zararların doğacağı belirtilerek yürütmenin durdurulması kararı verilmiş;
'Uyuşmazlıkta, davacı hakkında yapılan şikayetlerin soyut nitelikte olduğu, yukarıda ayrıntılarına yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca şartları taşıyan kadın hastalıkları ve doğum uzmanlarının mesleklerini uyguladıkları muayenehanelerinde kürtaj işleminin yapılmayacağına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı, yine Sağlık Tesislerinin Denetimi Hakkında Yönetmelik'in 10/3. maddesine istinaden sağlık kuruluşunun bir kısmında (kürtaj işlemine yönelik) hizmetin devamı halinde hastaların tedavisinin, hasta sağlığının ve güvenliğinin nasıl ve ne şekilde olumsuz etkileneceğinin de idarece açık ve net olarak ortaya konulamadığı, anılan hususlara ilişkin olarak dava dosyasına herhangi bir bilgi veya belgenin sunulmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır' denilmiştir.
İl Sağlık Müdürlükleri, muayenehane hekimlerini denetlerken, başta Anayasa olmak üzere, kanun, tüzük gibi üst hukuk kurallarına uygun işlemler yapmalı, diploma ve uzmanlık belgelerinin hekimlere verdiği yetkileri kısıtlayıcı kararlardan kaçınmalıdır.
Kürtaj, Türkiye’de yasal bir tıbbi uygulamadır, kürtaj yapan hekimler sadece bu uygulama nedeniyle soruşturulamaz ve cezalandırılamaz. Kürtaj yapan hekimlere bu ve benzeri hukuki dayanağı olmayan gerekçelerle ceza uygulanmasına izin vermeyeceğiz, her zaman meslektaşlarımızın yanında olmaya devam edeceğiz.”
